ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

151

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

بر سر ضمير شأن در آمده وپس از آن جملهء شرطيهء ذكر شده است . ودر كلام علي ( ع ) : يا أيها الناس انّه لا يستغنى الرجل ، انّ بر سر ضمير شأن داخل شده است . فايدهء سوم - انّ اسم نكره را آماده مىكند كه مبتدأ واقع شود مانند سخن علي ( ع ) : عباد اللّه انّ من احبّ عباد اللّه . . . ، اگر انّ از كلام حذف شود حسن وبلاغت سخن وگاهى أصل معنا از ميان مىرود : انّ شواء ونشوة وخبب البازل الامون ، « همانا كباب وشراب وچهار دست رفتن شتر جوان قوى از خوشيهاى زندگى است » . اگر انّ از صدر كلام برداشته شود نكره ( شواء ) از مبتدأ بودن خارج وكلام بىمعنى مىشود . فايدهء چهارم - هر گاه انّ بر جمله داخل شود گاهى ما را از خبر بىنياز مىكند ، مانند : انّ مالا وانّ ولدا ، كه در أصل انّ لهم مالا وانّ لهم ولدا بوده كه خبر حذف شده است ومانند قول أعشى : انّ محلا وانّ مرتحلا * وانّ في السّفر إذ مضوا مهلا « 127 » اگر انّ از مصرع اوّل حذف شود ، اسم نكره مبتدأ واقع نمىشود . حق اين است كه انّ براي تأكيد كلام آورده شود واگر خبر در جمله بيان كننده مقصود باشد وبراي شنونده ترديدى در پذيرفتن مفهوم ومعنى نباشد نيازى به انّ نيست وبه همين دليل است كه هر گاه خبر دور از ذهن باشد آوردن انّ حسن بيشترى دارد . وقتي كه مبتدأ باشد به دليل شدت نياز به تأكيد ، ان همراه لام بر سر خبر در مىآيد . بحث دوّم - فايدهء انّما همهء علماى نحو اتفاق نظر دارند كه انّما براي حصر است . واز آن انحصار فهميده مىشود مانند سخن علي ( ع ) : وانّما سمّيت

--> ( 127 ) همانا براي ما جاى اندك أقامت وسپس كوچ كردن است ، زيرا در سفر پس از درنگ كوتاهى مىبايد رفت .